Người ta dạy Phải làm những gì mình Thích.
Nhưng Thích như thế nào cho đúng thì chẳng ai dạy
NÊN CON TRẺ – NGƯỜI LỚN CỨ THÍCH LÀ NHÍCH CHẲNG CẦN ĐÚNG SAI, CHẲNG CẦN THƯỢNG TÔN PHÁP LUẬT…
Ban đầu, đó là lời kêu gọi giải phóng bản thân, không bị gò ép trong những khuôn mẫu cứng nhắc của xã hội, gia đình hay tập thể.
Trong tâm lý học phát triển, điều này tương ứng với nhu cầu tự chủ. Nó là một trong ba nhu cầu cốt lõi của con người.
Khi được tự do làm điều mình thích một cách có định hướng, con người sẽ phát huy sáng tạo, sống hạnh phúc hơn, tránh cảm giác bị áp đặt, gò bó.
Nhưng vấn đề là: Xã hội, cha mẹ, thậm chí nhà trường mới dừng ở việc kêu gọi, chứ chưa bao giờ dạy làm sao để biết cái thích của mình đúng hay sai, phù hợp hay lệch lạc.
=> Hệ lụy trong thực tế ngày nay:
Con trẻ ngày nay : Khi nghe con cứ làm điều con thích và nhiều con không có kỹ năng phân biệt giữa thích nhất thời (theo cảm xúc bốc đồng, nhu cầu khoái cảm) và thích dài hạn (phù hợp với giá trị, luật pháp, đạo đức). Ví dụ: thích game thì bỏ học, thích TikTok thì bỏ bữa, thích ngầu thì đua xe, đánh nhau.
Người lớn: Lớp trẻ nay đã trưởng thành nhưng mang theo cái thích bốc đồng ấy vào đời sống: Thích thì tiêu xài hoang phí nên gây nợ nần. Thích thì ngoại tình, bất chấp hôn nhân. Thích thì vi phạm luật, coi trời bằng vung.
Xã hội: Khi mỗi cá nhân chỉ chạy theo cái thích của mình mà không có khung đạo đức, luật pháp và trách nhiệm, thì hậu quả là: Tăng xung đột xã hội. Gia tăng tội phạm từ những hành vi tôi thích thì tôi làm thôi. Từ đó suy yếu niềm tin chung vào chuẩn mực xã hội.
Cái thích không được soi sáng bằng nhận thức nên trở thành bản năng. Bản năng thì chỉ biết thỏa mãn, không biết hệ quả.
Thiếu ranh giới tâm lý nên nhiều gia đình không dạy trẻ rằng cái thích phải đi kèm trách nhiệm.
Ngộ nhận tự do = vô chính phủ: Trong tâm lý học, đây là một dạng lệch lạc nhận thức .
Bởi Tự do thật sự không phải muốn gì làm nấy, mà là khả năng chọn lựa cái đúng trong nhiều điều mình có thể làm.
=> Cần giáo dục lại Thích là gì và Nhích như thế nào:
Với trẻ: Cần dạy song song rằng on có quyền thích nhưng cái thích phải đúng luật, đúng đạo đức, đúng với mục tiêu dài hạn. Cho trẻ trải nghiệm thất bại nhỏ để hiểu hệ quả của cái thích bốc đồng.
Với người lớn: Tập thói quen tự vấn cái thích này là khoái cảm ngắn hạn hay giá trị dài hạn?. Rèn tư duy trách nhiệm khi mọi hành động đều có cái giá phải trả.
Với xã hội: Truyền thông cần chỉnh lại thông điệp. Đừng chỉ hô hào hãy sống theo đam mê, mà cần nhấn mạnh hãy sống theo đam mê có trách nhiệm và bằng nỗ lực.
Giáo dục kỹ năng sống nên dạy phân biệt thích, cần, nên và cách đưa ra quyết định dựa trên luật pháp, chuẩn mực và giá trị cá nhân.
Cái Thích chỉ thực sự đáng giá khi nó đi kèm nhận thức đúng và có trách nhiệm rõ với giới hạn hợp lý.
Nếu không thì thích là nhích chỉ biến con người thành nô lệ của bản năng, kéo theo nhiều bi kịch cá nhân và rối loạn xã hội.
Con trẻ không được nhầm lẫn TỰ DO với VÔ CHÍNH PHỦ. Người lớn thì thích là nhích bất chấp luật pháp, đạo đức. Đừng để cái thích biến thành cái bẫy. Thích mà không biết đúng sai, cuối cùng chỉ thích nghi với… bi kịch của chính mình.
Thích là nhích nhưng nhích nhầm hướng thì thành… nhích xuống vực.
Không phải cái gì mình thích cũng đáng để theo.Nếu không học cách phân biệt, thì cái thích chỉ là cái cớ để đổ lỗi cho đời.
Người ta bảo hãy sống theo điều mình thích. Nhưng không ai nói cái thích ấy có thể giết chết cả một đời nếu sai.
Bao nhiêu đứa trẻ mất tương lai vì thích chơi hơn học
Bao nhiêu người lớn tan nát gia đình vì thích mới lạ hơn bền vững.
Cái thích không có trí tuệ dẫn đường, sớm muộn cũng biến thành nỗi đau.
Vậy nên mỗi người bản năng làm điều mình thích là chưa đủ. Hãy biết phân biệt:Thích ngắn hạn và giá trị dài hạn. Thích bốc đồng và thích có trách nhiệm. Thích hợp pháp và thích phạm pháp. Chỉ khi đó, cái thích mới trở thành sức mạnh nuôi dưỡng con, chứ không phải vết thương nuốt chửng cả đời.
Đừng để cái thích biến thành cái tật. Đừng để tự do biến thành vô luật.
Hãy luôn tự nhắc mình: Thích gì cũng được, nhưng phải đúng. Nhích đi đâu cũng được, nhưng phải chịu trách nhiệm. Sống cho đam mê, nhưng đừng chết vì đam mê mù quáng.
