(Khi phải đi cùng cha mẹ đến tận cùng cảm xúc tiêu cực để hiểu một đứa trẻ bị gì và cần gì)
———————
Để hiểu một đứa trẻ, tôi chưa bao giờ bắt đầu từ chính đứa trẻ..Tôi bắt đầu từ cha mẹ.
Và không phải là những gì cha mẹ nói….Mà là cách họ sống, cách họ phản ứng, cách họ vô thức lặp lại những điều họ không nhận ra.
Muốn tìm ra nguyên nhân bất ổn của một đứa trẻ, tôi buộc mình phải đi cùng cha mẹ đến tận cùng.
Tận cùng của cảm xúc/Tận cùng của niềm tin/Và tận cùng của những tổn thương chưa từng được gọi tên.
Có những hành trình rất khó.
Bởi vì khi đi đủ sâu điều hiện ra không còn là con đang có vấn đề gì… Mà là gia đình này đã vận hành sai lệch ở đâu trong suốt một quá trình dài.
Trong mỗi cha mẹ luôn tồn tại hai phần:. Đó là phần họ ý thức được và luôn tin rằng mình đang làm đúng, và phần vô thức nơi chứa những nỗi sợ, tổn thương, áp lực… nhưng lại chính là thứ đang âm thầm chi phối cách họ nuôi dạy con.
Đứa trẻ không tự nhiên bất ổn. Nó đang phản chiếu một điều gì đó, và để nhìn ra điều đó, người làm nghề như tôi không thể dừng ở bề mặt..
Tôi phải đi cùng cha mẹ qua rất nhiều trạng thái: Phủ nhận khi họ chưa sẵn sàng nhìn nhận vấn đề. Phản kháng khi sự thật chạm vào vùng nhạy cảm. Đổ lỗi khi họ cần một nơi để tránh né cảm giác sai. Và cả sụp đổ khi họ bắt đầu nhận ra điều gì thực sự đang xảy ra.
Đó là những giai đoạn không dễ chịu. Bởi với cha mẹ là sự đối diện, với tôi là sự kiên nhẫn đến cùng để thẳng và quyết liệt cho họ đối diện ..
Có những lúc tôi cũng thấm mệt và chùn bước. Mệt và chùn bước loay hoay vì phải giữ sự thẳng thắn nhưng không làm tổn thương kể cả khi cha mẹ cố chấp tiêu cực đến tận cùng /Mệt vì phải chỉ ra vấn đề, dù biết nó không dễ được chấp nhận/ Mệt vì nhìn thấy rất rõ nguyên nhân… nhưng quá trình thay đổi lại luôn chậm và đầy giằng co.
Đã có lúc tôi tự hỏi liệu có cần phải đi sâu đến mức này không?. Nhưng nếu không đi đến tận cùng thì mọi can thiệp chỉ là xử lý phần ngọn. Bởi đứa trẻ có thể tạm ổn nhưng gốc rễ vẫn còn đó. Và rồi… mọi thứ sẽ lặp lại, theo một cách khác.
Quan điểm làm nghề của tôi luôn rõ ràng: Không huyễn hoặc cha mẹ rằng con chỉ cần luyện thêm kỹ năng là sẽ ổn/Không né tránh khi vấn đề thực sự nằm ở cách nuôi dạy/ Và không dừng lại ở việc giúp trẻ tiến bộ, mà phải đi đến thay đổi hệ thống gia đình.
Trải nghiệm đến khô khốc nhưng tôi không nhìn vào những sai lệch đó bằng sự phán xét..
Tôi nhìn để hiểu. Hiểu vì sao họ trở thành kiểu cha mẹ như vậy/Hiểu những gì họ đã từng trải qua/ Hiểu những vòng lặp vô thức đang được truyền lại. Và từ đó, cùng họ tháo gỡ.
Có những lúc tôi vẫn tự hỏi liệu tất cả điều này có đáng không?. Khi cái giá là áp lực, là những phiên làm việc nặng cảm xúc. Là việc luôn phải đi vào những vùng mà nhiều người chọn né tránh.
Nhưng rồi tôi hiểu….Nếu không có ai đủ kiên trì đi đến tận cùng thì sẽ không có sự thay đổi thật sự bền vững. Và đứa trẻ…Sẽ vẫn là người phải gánh những điều mà nó không tạo ra.
Vì vậy, tôi chọn tiếp tục. Tiếp tục con đường thẳng và thật. Tiếp tục đi cùng cha mẹ, dù hành trình đó không dễ dàng.
Bởi vì chỉ khi cha mẹ thay đổi từ gốc thì đứa trẻ mới thực sự được trả lại đúng vị trí của mình khi được là một đứa trẻ chứ không phải là biểu hiện của vấn đề.
Cha mẹ hãy nhìn vào sự thật “Vấn đề không phải ở con trẻ… mà nằm ở chính gốc rễ cha mẹ và hệ sinh thái gia đình.”
Đây là một sự thật khó chấp nhận. Vì nó chạm thẳng vào điều mà hầu hết cha mẹ đều muốn né tránh “Có thể… chính mình đang là một phần của vấn đề.”
Không ai sinh ra đã muốn làm cha mẹ sai. Không ai cố ý khiến con mình tổn thương. Nhưng… rất nhiều tổn thương lại đến từ những điều tưởng như đúng
Sự kiểm soát được gọi là lo cho con/ Áp lực được gọi là kỳ vọng/So sánh được gọi là động lực/Và sự im lặng cảm xúc được gọi là dạy con mạnh mẽ
Một đứa trẻ lớn lên không chỉ bằng những gì cha mẹ dạy….mà bằng cách cha mẹ sống mỗi ngày.
Nó nhìn cách cha mẹ đối diện với căng thẳng. Nó cảm nhận cách cha mẹ phản ứng khi mọi thứ không như ý. Nó hấp thụ cách cha mẹ đối xử với nhau… và với chính nó.
Nếu một đứa trẻ dễ bùng nổ cảm xúc/Thu mình, sợ sai/ Luôn cảm thấy không đủ tốt/ Hoặc chống đối, bất hợp tác. Thì đó không chỉ là vấn đề hành vi, mà đó là một thông điệp, một tín hiệu rằng môi trường mà nó đang sống có điều gì đó không an toàn về mặt cảm xúc.
Vấn đề là…
Cha mẹ thường cố sửa đứa trẻ, trong khi hệ sinh thái nuôi dưỡng nó vẫn giữ nguyên.
Con học kỹ năng kiểm soát cảm xúc… nhưng mỗi ngày vẫn sống trong áp lực
Con được dạy tự tin… nhưng liên tục bị phán xét
Con được khuyến khích nói ra… nhưng không được lắng nghe
Và rồi cha mẹ nói.“Con tôi đã đi can thiệp, đi học kỹ năng rồi mà sao vẫn không ổn?”
Bởi vì… gốc rễ chưa từng được chạm tới. Hệ sinh thái gia đình không chỉ là cách nuôi dạy.
Nó là tổng hòa của Niềm tin của cha mẹ về con cái/ Cách cha mẹ nhìn nhận đúng, sai/ Những tổn thương chưa được chữa lành/ Và cả những áp lực vô hình mà chính cha mẹ đang mang theo.
Một người mẹ từng lớn lên trong sự kiểm soát sẽ rất khó để không kiểm soát con mình.
Một người cha từng bị phủ nhận cảm xúc sẽ rất khó để lắng nghe con một cách trọn vẹn.
Không phải họ không muốn thay đổi. Mà là họ chưa từng được nhìn thấy điều đó trong chính cuộc đời mình.
Vì vậy…
Muốn một đứa trẻ thay đổi,
không thể chỉ bắt đầu từ việc sửa hành vi của nó. Mà phải bắt đầu từ việc cha mẹ dám nhìn lại chính mình.
Nhìn lại không phải để tự trách mà để hiểu mình đang mang theo điều gì từ quá khứ/ Điều gì đang vô thức lặp lại/ Và điều gì cần dừng lại để con không phải gánh tiếp
Đó là một hành trình không dễ. Vì thay đổi một đứa trẻ có thể mất vài tháng. Nhưng thay đổi một hệ thống gia đình.có thể mất nhiều năm, hoặc lâu hơn.
Tuy nhiên nếu không làm điều đó… đứa trẻ sẽ tiếp tục lớn lên trong một môi trường khiến nó phải thích nghi sai cách để tồn tại.
Và rồi… những vấn đề hôm nay chỉ là khởi đầu.cho những biến chứng sâu hơn trong tương lai.
Sự thật không dễ nghe nhưng nó cần được nói ra.
Đứa trẻ không phải là vấn đề. Nó chỉ là người đang nói hộ những gì gia đình chưa từng đối diện..Và khi cha mẹ đủ dũng cảm để nhìn vào gốc rễ… Đó không phải là lúc họ thất bại. Mà là lúc họ thực sự bắt đầu trở thành cha mẹ!
P/s: Vậy nên hãy cân nhắc kỹ khi cần trải nghiệm đưa con đến cùng tôi!
Thân mến!
