1. Phải hiểu đúng rằng hình ảnh chỉ được dùng để Mở Khóa tư duy chứ không phải được dùng để Làm Hộ tư duy.
Vậy nên:
Hình ảnh dùng để kích hoạt câu hỏi, KHÔNG dùng để giải thích luôn (Cho trẻ xem 1 hình và yêu cầu cọ tư duy để trả lời suy nghĩ của mình: Con thấy gì?. Điều gì có thể xảy ra tiếp theo?. Vì sao lại như vậy?. Nếu đổi một chi tiết trong hình thì kết quả khác không?).
Từ đó hình ảnh trở thành công cụ nguồn để tạo tư duy, không phải cái để trẻ nuốt chửng.
Tỉ lệ lý tưởng sử dụng là quy tắc 20/80. Trong đó 20% hình/ 80% tư duy phân tích và vận dụng tư duy để lập luận.
Hình ảnh chỉ để mở bài, không được kéo dài cả tiết học. Não trẻ cần thời gian làm việc bằng từ ngữ để phát triển ngôn ngữ diễn đạt phân tích và tư duy lập luận.
Hình ảnh phải để trống một phần cho trẻ tự hoàn thiện. Không đưa hình quá đầy đủ.
Hãy đưa hình thiếu 20 đến 50% thông tin để trẻ phải tưởng tượng phần còn thiếu, suy luận để hoàn thiện, diễn giải bằng lời.
Đây là cách rèn tư duy khái niệm và tư duy trừu tượng mà hình ảnh không phá được.
2. Công nghệ không được trở thành Phương Pháp mà phải quay về đúng vị trí là Công Cụ hỗ trợ.
Sai lầm hiện nay của trường học: Bài tập online khiến học sinh chỉ làm, bấm, nộp nhanh nhưng không hiểu sâu.. Bài giảng video khiến trẻ nghe thụ động, không phải tư duy. Game giáo dục vui, nhưng rỗng nội dung phân tích. Ứng dụng học nhanh, gọn tiện nên phản xạ nhanh nhưng tư duy yếu. Công nghệ đang chi phối tiết học, không còn là hỗ trợ.
Công nghệ chỉ dùng ở giai đoạn Khởi Tạo và Kiểm Tra, không được dùng ở giai đoạn Hiểu, Phân Tích và Vận Dụng ứng dụng.
– Bước 1. Kích hoạt (công nghệ hỗ trợ với video ngắn 30 giây gợi vấn đề)
– Bước 2. Hiểu sâu (Không dùng công nghệ mà dùng tư duy và ngôn ngữ phân tích, thảo luận, ghi chép)
– Bước 3. Vận dụng (bài tập viết, trình bày, lập luận)
– Bước 4. Kiểm tra nhanh (công nghệ để test phản hồi tức thì)
Nguyên tắc là Công nghệ không chen vào giai đoạn hình thành tư duy.
Mỗi buổi học có giới hạn thời gian màn hình. Không quá 5 – 10 phút cho 1 tiết 45 phút. Vì vượt quá thì sẽ khiến trẻ hỏng mạch tư duy sâu, chỉ còn tư duy phản xạ.
Công nghệ phải yêu cầu trẻ Sản Xuất nội dung, không chỉ để Tiêu Thụ nội dung. (Ví dụ: Không phải xem video để hiểu bài. Mà là tạo sơ đồ tư duy, viết lại nội dung bằng lời, đặt tối thiểu 5 đến 10 câu hỏi về video, dự đoán kết quả nếu thay đổi dữ kiện).
Công nghệ kích hoạt tư duy chủ động chứ không phải dùng để tra cứu ghi nhớ.
3. Trắc ngiệm phải giảm sâu tới 70% và cần tăng luyện tập bài tự luận và diễn đạt
Sai lầm hiện nay: Cả tiết làm trắc nghiệm. Bài tập online toàn câu A/B/C/D. Luyện thi dựa vào mẹo nên trẻ không biết phân tích. Trẻ trở thành cỗ máy đoán đúng và sai vô thức đoán là chính.
Giảm trắc nghiệm, và cần tăng yêu cầu giải thích ngắn. (Ví dụ: Thay vì hỏi (Đáp án nào đúng?), hãy hỏi (Vì sao em chọn đáp án này hãy đưa tối thiểu 2 lý do)
Mỗi 1 câu trắc nghiệm là 1 đến 2 câu mở rộng bắt buộc (Ví dụ: Con chọn đáp án gì. Nếu đổi dữ kiện thì câu trả lời có thay đổi không?. Tình huống thực tế nào liên quan?). Mục đích để trẻ thoát khỏi tư duy khoanh nhanh mà cần tư duy sâu để hiểu bản chất, lập luận để mở rộng.
4. Slide và giáo án số hóa phải giảm lượt trình chiếu và tăng lượt trực tiếp tương tác bằng ngôn ngữ.
Slide tối đa 3 đến 5 dòng. Mỗi slide có 1 câu hỏi kích thích tư duy. Không đọc và chép slide. Không mô tả hết hình. Không hiển thị toàn bộ đáp án. Slide là mồi câu vận động não để tư duy chứ không phải món ăn sẵn chỉ để chép vô thức và ghi nhớ vãng lai.
5. Giáo viên phải rèn các kỹ năng chống hỏng não cho học sinh.
Kỹ năng đặt câu hỏi để mở tư duy. Câu hỏi của giáo viên phải khiến trẻ nghĩ, không phải nhớ.
Kỹ năng yêu cầu học sinh diễn đạt bằng lời mà không dùng hình ảnh thay thế. Lời nói là cánh tay phải của tư duy. Nếu không luyện thì trẻ tư duy yếu dần mà trở nên hỏng.
Kỹ năng dẫn dắt phân tích, so sánh và phản biện nên Công nghệ không làm thay được điều này. Đây là vai trò chỉ con người mới có.
6. Nhà trường phải tái cấu trúc lại Tỉ Lệ Tư Duy trong dạy học
Dành từ 5 đến 10% quan sát kích hoạt (có thể dùng hình ảnh/công nghệ)
40% đến 50% phân tích và lập luận (Không dùng hình ảnh/công nghệ)
20% đến 30% diễn đạt và trình bày
5 đến 10% kiểm tra nhanh (công nghệ hỗ trợ)
Nếu đảo ngược thì trẻ mất mạch tư duy tối ưu.
Như vậy, với xã hội hiện đại đảm bảo không tụt hậu thì có thể không cấm hình ảnh, công nghệ nhưng phải dùng đúng địa chỉ tư duy
Hay nói cách khác là không phải bỏ công nghệ. Không phải cấm hình ảnh.
Mà là đặt chúng Đúng Vị Trí hỗ trợ mở bài, tăng hứng thú, kiểm tra nhanh, chứ không làm thay suy nghĩ, phân tích, diễn đạt của trẻ.
Nếu không trẻ sẽ thành người học để thành thạo thao tác hành vi, không phải người học để phát triển thuần thục mạch tư duy từ nông đến sâu và đến ứng dụng thực tế.
ĐƯƠNG NHIÊN CẦN SỰ NGHIÊN CỨU VÀ CÓ CHẾ TÀI RÕ RÀNG TỪ NHỮNG NHÀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC VỚI TỪNG CẤP HỌC.
ĐỂ TỪ ĐÓ CÁC TRƯỜNG, GIÁO VIÊN CÓ CƠ SỞ XÂY DỰNG CƠ CẤU DẬY, NỘI DUNG, GIÁO CỤ…MÀ KHÔNG PHẢI CHẠY ĐUA CHỈ ĐỂ DỄ DÀNG NHẤT HOẶC CHỈ VÌ SỢ SAI VÀ SỢ BỊ PHÊ BÌNH TỤT HẬU DỐT CÔNG NGHỆ HOẶC KHÔNG SÁNG TẠO THEO KỊP THỜI ĐẠI
