Một lời thấu hiểu từ giáo viên có thể chữa lành những tổn thương mà sự kỳ thị gây ra.
Trong những năm gần đây, ngày càng nhiều trẻ được phát hiện có các khó khăn về phát triển như tự kỷ, tăng động giảm chú ý, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển hoặc các nhu cầu giáo dục đặc biệt khác.
Điều đáng mừng là nhận thức của xã hội về những nhóm trẻ này đã có nhiều thay đổi tích cực.
Tuy nhiên, bên cạnh những môi trường giáo dục nhân văn và bao dung, vẫn còn không ít gia đình đang phải đối mặt với một thực tế đầy áp lực như con trẻ không chỉ chịu khó khăn từ chính những hạn chế của mình mà còn phải gánh chịu sự kỳ thị từ môi trường xung quanh.
Đáng buồn hơn, trong một số trường hợp, chính nhà trường và giáo viên lại vô tình tiếp tay cho sự kỳ thị đó.
1. Kỳ thị không phải lúc nào cũng xuất phát từ ác ý
Phần lớn giáo viên đều yêu nghề và yêu trẻ.
Tuy nhiên, áp lực thành tích, áp lực quản lý lớp học đông học sinh và thiếu kiến thức chuyên môn về giáo dục đặc biệt đôi khi khiến một số giáo viên có những cách ứng xử chưa phù hợp.
Có giáo viên thường xuyên nhắc đến những khó khăn của trẻ trước tập thể lớp.
Có giáo viên vô tình gắn cho trẻ những nhãn mác như tăng động quá mức, tự kỷ nặng, cá biệt, khó bảo hoặc gây rối.
Có giáo viên xem những hành vi đặc trưng của trẻ là biểu hiện cố tình chống đối thay vì hiểu đó là khó khăn thuộc về rối loạn phát triển.
Những điều này dù không xuất phát từ sự ác ý nhưng vẫn để lại những tổn thương sâu sắc cho trẻ và gia đình.
2. Một số nhà trường đang vô tình tiếp tay cho sự kỳ thị của cha mẹ khác.
Thực tế hiện nay xuất hiện một tình trạng khiến nhiều gia đình có con đặc biệt vô cùng khổ sở.
Khi trong lớp có một trẻ gặp khó khăn về hành vi, giao tiếp hoặc học tập, một số cha mẹ khác bắt đầu phàn nàn, phản ánh hoặc gây áp lực với giáo viên và nhà trường.
Thay vì đóng vai trò kết nối, giải thích và xây dựng sự thấu hiểu giữa các bên, một số giáo viên và nhà trường lại lựa chọn cách dễ dàng hơn là gây áp lực ngược trở lại cho gia đình trẻ.
Gia đình liên tục được mời lên làm việc.
Cha mẹ liên tục nhận những lời phàn nàn về con.
Mọi vấn đề xảy ra trong lớp đều bị quy kết cho đứa trẻ đặc biệt.
Thậm chí có nơi còn khéo léo gợi ý gia đình nên chuyển trường hoặc tìm môi trường khác phù hợp hơn.
Về bản chất, đây là việc đẩy trách nhiệm hòa nhập từ phía nhà trường sang phía gia đình.
3. Khi người lớn kỳ thị, trẻ sẽ học cách kỳ thị
Điều nguy hiểm nhất không nằm ở lời phàn nàn của cha mẹ mà nằm ở việc những thái độ đó được truyền sang học sinh.
Trẻ quan sát người lớn mỗi ngày.
Nếu giáo viên thường xuyên thể hiện sự khó chịu với một học sinh.
Nếu giáo viên liên tục nhắc đến khuyết điểm của một con trẻ trước lớp.
Nếu giáo viên cho thấy rằng trẻ đó là nguyên nhân gây phiền phức.
Các con khác sẽ nhanh chóng hình thành suy nghĩ tương tự.
Từ đó xuất hiện sự xa lánh, trêu chọc, cô lập hoặc bắt nạt.
Một đứa trẻ vốn đã gặp khó khăn trong hòa nhập nay lại phải đối mặt với cảm giác bị cả tập thể từ chối.
4. Gia đình trẻ đặc biệt đang chịu rất nhiều áp lực
Ít ai biết rằng phía sau mỗi đứa trẻ đặc biệt là những cha mẹ đã phải trải qua vô vàn lo lắng, đau đáu và cố gắng.
Họ đưa con đi khám.
Họ đưa con đi can thiệp.
Họ học cách đồng hành cùng con từng ngày.
Họ chi trả rất nhiều chi phí về thời gian, công sức và tài chính.
Nhưng điều khiến nhiều cha mẹ đau lòng nhất không phải là khó khăn của con mà là cảm giác bị phán xét.
Nhiều cha mẹ sống trong trạng thái thấp thỏm mỗi khi điện thoại từ trường gọi đến.
Nhiều người sợ các cuộc họp phụ huynh.
Nhiều gia đình cảm thấy mình đang phải liên tục xin lỗi vì sự khác biệt của chính con mình.
Đó là một áp lực tinh thần rất lớn mà không phải ai cũng thấu hiểu.
5. Trẻ đặc biệt cần được hỗ trợ chứ không phải bị loại trừ
Không có đứa trẻ nào lựa chọn sinh ra với những khó khăn về phát triển.
Cũng không có đứa trẻ nào mong muốn mình trở thành nguyên nhân gây phiền phức cho người khác.
Các con trẻ cần được hướng dẫn, cần được hỗ trợ, cần được tạo cơ hội để học cách thích nghi với môi trường xã hội.
Sự hòa nhập thực sự không phải là yêu cầu trẻ phải giống hoàn toàn những đứa trẻ khác.
Sự hòa nhập là khi môi trường biết cách điều chỉnh để mọi đứa trẻ đều có cơ hội được học tập, được tôn trọng và được phát triển.
6. Giáo viên có thể trở thành người thay đổi tất cả
Chỉ cần giáo viên lựa chọn thấu hiểu thay vì phán xét.
Lựa chọn đồng hành thay vì đổ lỗi.
Lựa chọn kết nối phụ huynh thay vì khoét sâu mâu thuẫn.
Thì lớp học sẽ trở thành nơi an toàn hơn cho tất cả học sinh.
Một lời giải thích đúng đắn từ giáo viên có thể giúp cả lớp hiểu và chấp nhận một bạn đặc biệt.
Một thái độ công bằng từ giáo viên có thể ngăn chặn rất nhiều hành vi kỳ thị.
Một sự đồng hành chân thành từ nhà trường có thể giúp một gia đình vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất.
——–
Giáo dục không chỉ là dạy kiến thức mà còn là dạy con người biết tôn trọng sự khác biệt.
Một đứa trẻ đặc biệt không cần sự thương hại. Điều các em cần là cơ hội được nhìn nhận công bằng, được thấu hiểu và được đồng hành.
Nhà trường, giáo viên và các cha mẹ đều có quyền bày tỏ những khó khăn trong quá trình giáo dục trẻ.
Nhưng mọi giải pháp cần hướng tới việc hỗ trợ trẻ phát triển chứ không phải đẩy trẻ và gia đình vào tình trạng bị cô lập.
Bởi đôi khi, vết thương lớn nhất đối với một đứa trẻ không phải là những khó khăn mà con trẻ đang mang theo, mà là cảm giác mình không được chấp nhận bởi chính những người có trách nhiệm giáo dục và bảo vệ mình.
(Có sự động chạm nên mong các thầy cô rất thông cảm. Nhưng thực sự trăn trở vì gặp quá nhiều các cha mẹ và con bị kỳ thị thậm chí yêu cầu chuyển trường chỉ vì con có vấn đề, thậm chí vấn đề rất nhỏ nhưng vì đã bị gắn mác nên thành rất to)
