Cha mẹ đừng chủ quan rằng con học bằng nhiều hình ảnh là hiện đại.
Không đâu!
Nó hiện đại thật… nhưng nếu bị lạm dụng, nó đập nát luôn mạch tư duy của trẻ.
Bây giờ, nhiều người : Học bằng video cho dễ hiểu. Sách có hình minh họa trực quan. Bài tập có hướng dẫn tương tác.
Nhưng xin thưa:Học dễ quá thì não còn chỗ nào để rèn?
Cái gì nhìn sẵn rồi thì tưởng tượng để làm gì?. Thứ gì được trình bày hết rồi thì suy luận chỗ nào?
Càng ngày, trẻ chỉ còn nhìn, ghi, chụp, nhớ. Rồi cha mẹ tưởng con thông minh.
Nhưng thực chất: Con không biết phân tích. Không biết diễn giải. Không biết đặt câu hỏi. Không biết tự xử lý vấn đề.
Một cái đầu đầy hình ảnh nhưng thiếu đường dẫn tư duy thì không bao giờ mạnh được.
Giáo viên lạm dụng công nghệ nên cha mẹ tưởng con tiến bộ, nhưng là tiến nhanh tới lười suy nghĩ.
Bài tập online, bài giảng video, mô phỏng đủ loại…Trẻ chỉ cần bấm bấm, kéo kéo, quét quét là xong.
Không cần đọc kỹ.
Không cần động não.
Không cần nói ra.
Không cần viết vào.
Học kiểu đó lâu dần tay nhanh, mắt nhanh nhưng đầu sẽ chậm khi cần suy luận, chính kiến, ra quyết định ứng dụng.
Trắc nghiệm hóa mọi thứ lò luyện mẹo mọc lên nên trẻ mất gốc tư duy
Đến mức bây giờ, không phải trẻ học để hiểu. Mà trẻ học để khoanh đúng ô. Học để qua môn có điểm số cao chứ không để giỏi thực sự.
Rồi ai cũng hỏi “Sao con không sáng tạo? Sao con tư duy kém?”.
Xin lỗi…
Trắc nghiệm và mẹo luyện thi đã giết hết rồi!
Cải cách sách, cải cách thi, cải cách đủ thứ… nhưng không cải cách được cách dạy và cách học. Cứ mỗi năm đổi một kiểu. Cuối cùng trẻ chỉ chạy đối phó. Còn năng lực thật của con thì… rơi xuống đáy.
Cha mẹ đừng kỳ vọng hệ thống sẽ thay đổi sớm.
Vì không thể!
Nhưng cha mẹ có thể thay đổi cách đồng hành với con ngay hôm nay.
Dạy con nghe để hiểu, đọc để suy, tưởng tượng để tạo ra, phân tích để mở rộng, tự tư duy để giải quyết
Chứ đừng để con thành thế hệ nhìn nhiều, chụp nhanh, nhớ ngắn và nghĩ ít.
Phải nhận ra một sự thật nền giáo dục Việt Nam đang trong giai đoạn số hóa mạnh mẽ.
Điều này tích cực nếu đi đúng hướng, nhưng thực tế cho thấy chúng ta đang lệch trục khi:
Lạm dụng hình ảnh.
Lạm dụng công nghệ
Trắc nghiệm hóa triệt để
Cải cách liên tục nhưng thiếu định hướng năng lực rõ ràng Dẫn đến hiện tượng trẻ yếu dần ở các mạch tư duy cốt lõi là suy luận, phân tích, liên kết, tưởng tượng, phản biện, ra quyết định…
1. Lạm dụng hình ảnh làm biến dạng quá trình nhận thức tự nhiên
Hình ảnh giúp tiếp thu nhanh, nhưng lạm dụng hình ảnh khiến trẻ chỉ nhớ mà không hiểu, chỉ sao chép mà không xử lý.
Theo đúng bản chất tâm lý học nhận thức: Tư duy hình tượng (hình ảnh) phải dẫn tới tư duy khái niệm. Tưởng tượng phải song hành với phân tích. Quan sát phải đi vào suy luận
Nhưng hiện nay: Hình ảnh thay thế khái niệm. Minh họa thay thế diễn giải. Video thay thế nỗ lực đọc hiểu. Trẻ bị mớm quá nhiều nên không còn cơ hội luyện não.
2. Lạm dụng công nghệ khiến trẻ mất kỹ năng học truyền thống vốn là nền tảng của năng lực tư duy
Học qua ứng dụng, bài tập online, video bài giảng… là công cụ tốt, nhưng đang bị biến thành phương pháp chính, tạo ra những hệ lụy:
Trẻ không còn ghi chép là kỹ năng vàng để khắc sâu kiến thức.
Trẻ không luyện diễn đạt bằng ngôn ngữ.
Trẻ không rèn tư duy logic tuần tự.
Trẻ chỉ thao tác và hoàn thành theo hệ thống.
Não bộ trẻ học theo kiểu bấm, nộp và nhận điểm, không còn đọc để hiểu, phân tích và kết nối ứng dụng.
3. Trắc nghiệm hóa toàn bộ giáo dục chuyển từ phát triển năng lực sang đoán mẹo đúng
Không phủ nhận Trắc nghiệm có ưu điểm khách quan, đánh giá nhanh, phù hợp kỳ thi số lượng lớn.
Nhưng khi trắc nghiệm hóa mọi thứ, trẻ mất năng lực lập luận dài, năng lực trình bày, năng lực phân tích đa chiều, năng lực mở rộng vấn đề
Và quan trọng nhất trẻ mất khả năng tư duy từ gốc đến ngọn và từ lý thuyết đến ứng dụng sâu thực hành.
4. Cải cách sách giáo khoa liên tục nhưng không đi cùng cải cách phương pháp
Nếu chương trình đổi mà giáo viên không đổi cách dạy, phụ huynh không đổi cách đồng hành, mục tiêu đánh giá không đổi… thì cải cách chỉ là đổi vỏ, còn ruột vẫn cũ.
Kết quả trẻ hoang mang, giáo viên áp lực, phụ huynh chạy theo và hệ thống rối.
5. Số hóa tràn lan làm trẻ lệ thuộc thiết bị, giảm chất lượng tư duy tự thân
Việc chụp bài, tra nhanh, lưu hình mà không học qua tóm tắt bằng tư duy tạo ra thế hệ học sinh phản xạ nhanh, kiến thức mỏng, hiểu biết nông, không đào sâu, không tự kiến tạo kiến thức mới. Kỹ năng xử lý thông tin của trẻ bị thay bởi kỹ năng thu gom thông tin.
6. Thi cử thay đổi liên tục làm mất sự ổn định của quá trình học
Không quan trọng thi kiểu gì.
Quan trọng là thi để đánh giá năng lực nào.
Nhưng khi mỗi năm mỗi khác trẻ học đối phó, giáo viên dạy theo đề, phụ huynh chạy luyện thi
Kết quả trẻ học để qua môn chứ không học để trưởng thành tư duy.
Vậy nên cha mẹ phải là người giữ và phát triển mạch tư duy cho con.
Chúng ta không thể chờ hệ thống hoàn hảo. Không thể đòi hỏi giáo viên làm thay phần cha mẹ. Không thể ỷ lại vào sách hay app.
Nhưng có thể dạy con đặt câu hỏi, dạy con tự tìm bản chất, dạy con đọc sâu, dạy con diễn đạt rõ, dạy con phân tích vấn đề, dạy con nhìn dài hơn bài học trước mắt
Số hóa là công cụ.Hình ảnh là hỗ trợ. Nhưng tư duy mới là gốc.
Cha mẹ phải giữ gốc cho con vì nếu gốc hỏng, mọi thứ phía trên sẽ đổ sập rất nhanh.
CẦN LẮM VAI TRÒ NGHIÊN CỨU GIÁO DỤC PHẢI ĐI TỪ GỐC CẢ VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY, GIÁO CỤ DẠY VÀ QUẢN LÝ GIẢNG DẠY!
