Có những câu nói tưởng như rất bình thường nhưng lại phản ánh cả một cách tư duy và một trạng thái phát triển nhân cách.
Ngày nay, từ con trẻ đến người trưởng thành, chúng ta nghe ngày càng nhiều những câu như:
Kệ con.
Kệ tôi.
Đó là cuộc đời của tôi.
Đó là quyền của tôi.
Thoạt nghe, nhiều người cho rằng đó là biểu hiện của sự tự lập và quyền tự quyết.
Quả thật, mỗi con người đều có quyền lựa chọn con đường của mình.
Không ai có thể sống thay ai và cũng không ai có quyền kiểm soát cuộc đời người khác.
Nhưng quyền được lựa chọn chưa bao giờ đồng nghĩa với quyền khước từ mọi phản hồi.
Tự do không có nghĩa là miễn nhiễm với trách nhiệm.
Càng không có nghĩa là đóng cánh cửa học hỏi trước mọi lời góp ý.
Trong rất nhiều trường hợp, hai chữ Kệ không phải là biểu hiện của bản lĩnh mà là dấu hiệu của một cái tôi đang tìm cách bảo vệ chính mình khỏi cảm giác bị tổn thương.
1. Điều nguy hiểm nhất của con người là không biết mình không biết
Con người có một nghịch lý rất lớn.
Chúng ta thường nhìn thấy rất rõ khuyết điểm của người khác nhưng lại rất khó nhận ra những giới hạn của chính mình.
Trong tâm lý học, mỗi người đều tồn tại những điểm mù nhận thức.
Đó là những thiếu sót, thiên kiến, thói quen hay cách ứng xử mà bản thân không đủ khả năng tự quan sát.
Chính vì vậy, sự góp ý từ cha mẹ, thầy cô, đồng nghiệp, bạn bè hay người thân trở thành một chiếc gương để chúng ta nhìn thấy phần còn thiếu của mình.
Không phải mọi lời góp ý đều đúng.
Không phải ai góp ý cũng có cách diễn đạt phù hợp.
Nhưng nếu ngay từ đầu đã phản ứng bằng Kệ tôi thì chúng ta đã tự tay đập vỡ chiếc gương giúp mình trưởng thành.
Điều đáng tiếc là rất nhiều người không mất cơ hội vì thiếu năng lực mà vì không còn khả năng tiếp nhận phản hồi.
2. Khi cảm xúc lấn át nhận thức
Một người trưởng thành về tâm lý không phải là người không biết tự ái.
Họ vẫn có cảm xúc, vẫn thấy khó chịu khi bị phê bình.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ họ không để cảm xúc quyết định nhận thức.
Họ biết tách người góp ý ra khỏi nội dung góp ý.
Họ có thể không đồng tình với cách nói nhưng vẫn đủ bình tĩnh để tự hỏi “Điều họ nói có đúng phần nào không?”
Ngược lại, người chưa trưởng thành thường chỉ phản ứng với cảm xúc.
Họ không còn nghe nội dung.
Họ chỉ nghe thấy cảm giác mình bị chê.
Bị phủ nhận.
Bị coi thường.
Nên ngay lập tức, não bộ lựa chọn cách phòng vệ nhanh nhất “Kệ tôi”
Đó là phản ứng nhằm giảm bớt cảm giác đau của cái tôi, nhưng cũng đồng thời đóng lại cơ hội phát triển.
3. Kệ là cơ chế phòng vệ chứ không phải bản lĩnh
Trong phân tâm học, khi cái tôi cảm thấy bị đe dọa, con người sẽ vô thức tạo ra các cơ chế phòng vệ để bảo vệ hình ảnh của bản thân.
Có người phủ nhận.
Có người đổ lỗi.
Có người chống đối.
Có người im lặng.
Cũng có người nói Kệ.
Hai chữ ấy giống như một bức tường được dựng lên rất nhanh để không ai có thể bước vào vùng mà bản thân cảm thấy yếu kém.
Thoạt nhìn, người nói Kệ có vẻ mạnh mẽ.
Nhưng bên trong, rất nhiều khi họ đang sợ phải đối diện với khả năng mình chưa đúng.
Bản lĩnh thật sự không nằm ở việc bảo vệ cái tôi.
Bản lĩnh nằm ở khả năng sửa cái tôi.
4. Vì sao con trẻ dễ nói Kệ con?
Ở trẻ nhỏ và thanh thiếu niên, vùng vỏ não trước trán vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Đây là vùng não chịu trách nhiệm về tự kiểm soát, lập kế hoạch, đánh giá hậu quả và đặc biệt là năng lực tự phản tỉnh.
Trong khi đó, hệ thống cảm xúc lại phát triển mạnh mẽ hơn.
Điều này khiến con trẻ dễ phản ứng bằng cảm xúc trước khi kịp suy nghĩ.
Khi bị nhắc nhở, não bộ ưu tiên bảo vệ cảm xúc hơn là phân tích đúng sai.
Bởi vậy, Kệ con đôi khi chỉ là phản ứng bốc đồng của một bộ não chưa trưởng thành.
Cha mẹ cần hiểu điều này để không đáp trả bằng sự nóng giận, mà giúp con học cách lắng nghe, suy nghĩ và tự đánh giá bản thân.
Tuy nhiên, nếu đến tuổi trưởng thành mà cách phản ứng ấy vẫn không thay đổi thì đó không còn là đặc điểm của lứa tuổi nữa, mà là dấu hiệu của sự chậm phát triển về mặt nhân cách.
5. Không ai trưởng thành chỉ bằng việc luôn cho rằng mình đúng
Một cây không lớn lên nếu chỉ đứng yên.
Một con người cũng không trưởng thành nếu chỉ sống trong vùng an toàn của những điều mình đã biết.
Mỗi lời góp ý đúng là một cơ hội điều chỉnh.
Mỗi phản hồi chân thành là một cơ hội hoàn thiện.
Mỗi lần dám thừa nhận mình còn thiếu là một lần nhân cách được mở rộng.
Người càng giỏi thường càng biết lắng nghe.
Người càng trưởng thành thường càng biết phản tỉnh.
Bởi họ hiểu rằng điều nguy hiểm nhất không phải là mắc sai lầm.
Điều nguy hiểm nhất là không còn ai muốn góp ý cho mình nữa.
6. Nếu một ngày mọi người đều thật sự kệ nhau
Hãy thử hình dung.
Cha mẹ không còn nhắc con.
Thầy cô không còn chỉ bảo học trò.
Bác sĩ không còn quan tâm bệnh nhân.
Đồng nghiệp mặc kệ sai sót của nhau.
Vợ chồng mặc kệ cảm xúc của nhau.
Bạn bè mặc kệ nhau trong lúc khó khăn.
Một xã hội như vậy sẽ không còn sự kết nối.
Con người phát triển nhờ sự quan tâm.
Sự quan tâm đôi khi là yêu thương.
Đôi khi là nhắc nhở.
Đôi khi là góp ý.
Đôi khi là những lời nói khiến chúng ta khó chịu nhưng lại giúp chúng ta tránh được những sai lầm rất lớn.
Điều đáng sợ không phải là bị góp ý.
Điều đáng sợ là đến một ngày không còn ai đủ quan tâm để góp ý nữa.
7. Cuộc đời không tranh cãi với bạn, cuộc đời chỉ đưa ra hậu quả
Cuộc đời không cần thắng bạn trong một cuộc tranh luận.
Cuộc đời cũng không cần chứng minh ai đúng ai sai.
Cuộc đời chỉ âm thầm vận hành bằng quy luật của nhân quả và trách nhiệm.
Nếu không học, kết quả sẽ phản ánh.
Nếu không thay đổi, các mối quan hệ sẽ phản ánh.
Nếu không rèn luyện, năng lực sẽ phản ánh.
Nếu không chăm sóc sức khỏe, cơ thể sẽ phản ánh.
Nếu không sửa mình, nhân cách cũng sẽ phản ánh.
Những hậu quả ấy không biến mất chỉ vì chúng ta từng nói Kệ tôi.
Bởi cuộc đời không phản ứng với lời nói.
Cuộc đời chỉ phản ứng với hành động.
Vì vậy, trước khi buột miệng nói Kệ con hay Kệ tôi, hãy tự hỏi chính mình một câu “Mình đang bảo vệ giá trị của bản thân hay chỉ đang bảo vệ cái tôi?”
Bởi người thực sự trưởng thành không phải là người luôn đúng.
Mà là người luôn giữ cho mình khả năng học hỏi, khả năng phản tỉnh và đủ khiêm tốn để thay đổi khi nhận ra mình còn chưa đúng.
CHUYÊN GIA TÂM LÝ PHẠM HIỀN
Lĩnh vực hoạt động:
1. Tư vấn nuôi dạy con toàn diện
2. Tư vấn tâm lý học đường
3. Tư vấn hôn nhân và gia đình
4. Tư vấn mối quan hệ cha mẹ và con cái
5. Tư vấn phát triển toàn diện con trẻ
6. Tư vấn giải tỏa stress và áp lực
7. Tư vấn định hướng học tập và nghề nghiệp
8. Tư vấn văn hóa và quản trị doanh nghiệp
9. Tư vấn và trị liệu trẻ đặc biệt (Phổ tự kỷ – ADS, Tăng động giảm chú ý – ADHD, chậm nói, chậm phát triển, chậm hòa nhập,…)
10. Tư vấn và trị liệu bệnh lý ở trẻ (Rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn ám ảnh – OCD, rối loạn cảm xúc, rối loạn hành vi,…)
THÔNG TIN LIÊN HỆ
1. Hotline: 0973 455 492
2. Website: https://chuyengiaphamhien.edu.vn/
3. Youtube: https://www.youtube.com/@chuyengiatamlyphamhien
4. Fanpage: https://www.facebook.com/chuyengiaphamhien.tamlygiaoduc/
5. Tiktok: https://www.tiktok.com/@chuyengiatamlyphamhien
