Thầy, cô không chỉ truyền kiến thức mà còn là tấm gương nội tâm cho học sinh. Việc nội tâm hóa vai trò giáo viên giúp thầy cô giữ được bản lĩnh, không bị cuốn vào áp lực, và trở thành người dẫn đường cả về tri thức lẫn nhân cách.
1. Nội tâm hóa trong trách nhiệm dạy học
Nhiều giáo viên hiện đại bị áp lực bởi thành tích, chỉ tiêu, sự so sánh.
Học trò bị xem như kết quả thi hơn là con người đang lớn.
Điều này khiến thầy cô dễ bị căng thẳng, khô khan, hoặc vô cảm.
Nội tâm hóa trách nhiệm: Là quay về giá trị cốt lõi (Tôi dạy không chỉ để trò biết, mà để trò hiểu và trưởng thành). Là biết kiểm soát cảm xúc bên trong trước khi đứng lớp. Là xem mỗi tiết dạy là một sự gieo hạt, chứ không phải hoàn thành nghĩa vụ.
Cách điều hòa nội tâm: Trước giờ lên lớp 3 phút dừng lại, hít thở, nhắc nhở bản thân (Tôi ở đây để giúp các con học, không phải để xả stress của mình)
Trong giờ học chú ý ánh mắt học sinh, nếu có con lơ đãng hay có bất kỳ hành vi gì bất ổn, thay vì mắng hãy hỏi và tìm hiểu xem con đang nghĩ gì mà làm vậy.
Sau giờ học cần phản tỉnh chính mình (Hôm nay mình đã gieo được điều gì cho học sinh ngoài kiến thức?)
P/s: Phải dừng ngay ép học sinh phải học thêm của mình tại các trung tâm mà mình đăng ký dạy bằng bất kỳ cách nói du dương hay giận dỗi mà để con và gia đình tự lựa chọn và tự đề xuất trong sự tự nguyện..
Hiện nay vẫn còn rất nhiều các phụ huynh tâm sự vấn đề thực ra vẫn bị ép đi học thêm bằng sự khéo léo nghĩ cho con của thầy cô nên không cho đi thì trên lớp thầy cô chỉ dạy lướt qua không sâu và con chẳng biết gì, đi học thêm các lớp của cô ở mấy trung tâm ( có con hs phải theo cô khi cô dạy 2 trung tâm thì gv bảo con yếu cần tăng cường nên học 1b của trung tâm này rồi lại học 1b trung tâm kia. Học vẫn vậy nên bố mẹ lại phải thuê gia sư và thêm giáo viên khác mà không dám nghỉ các lớp thêm của cô).
Đây là một sự bất công đến mệt mỏi mà các con đã có thể thiếu tôn trọng giáo viên. Và đương nhiên các con sâu sẽ khiến các GV khác bị đổ đồng.
2. Nội tâm hóa trong cư xử với học sinh
Sai lầm thường gặp: Đáp trả học sinh bằng cảm xúc (giận, tự ái, sĩ diện). So sánh, gán nhãn ( Con lười, con cá biệt). Chỉ nhìn thấy hành vi mà không nhìn thấy nguyên nhân tâm lý.
Cách nội tâm hóa ứng xử:
Tự soi chiếu bản thân trước khi trách trò. Nếu học sinh hỗn hãy hỏi chính mình hành động để làm gì giúp con đúng (Mình đang phản ứng vì tổn thương hay vì muốn dạy dỗ dằn mặt hoặc muốn giúp con?)
Đặt mình vào vị trí học sinh khi trò nói chuyện riêng trong lớp có thể là vì bất an, chán nản, chưa hiểu bài.
Phản ứng bằng giá trị, không bằng bản ngã. Thay vì con dám cãi thầy à? → Thầy lắng nghe ý kiến của con, nhưng chúng ta cần trao đổi trung thực và tôn trọng.
Giữ sự nhất quán: Thưởng phạt rõ ràng, không tùy hứng. Học sinh sẽ tôn trọng hơn là để chúng sợ hãi và đối phó
P/s: Cần bỏ ngay uy quyền cứng nhắc mà trở thành người bạn tri kỷ của học sinh.
Nhiều giáo viên để cái tôi uy quyền mình là thầy cô quá lớn nên mất đi sự bình tĩnh lắng nghe và thấu hiểu trò.
Thậm chí ác cảm và cố chấp với học sinh từng cử chỉ, hành vi, câu nói và phán xét ngay không cần biết lý do và không cần biết đó là những gì con cần mình giúp đỡ để đúng hơn. Dùng các từ ngữ nói và chửi mắng con như sự ngoài xã hội tự do mà không phải văn hóa là người đi giáo dục và dạy dỗ làm người cho con trẻ.
Thậm chí môi trường học đường áp lực các con bị kỳ thị từ bạn bè theo bầy đàn thì thầy cô cũng tạo ra nhóm để phán xét kỳ thị các con khiến con càng bị dồn ép thì càng phản kháng ( Thầy cô này phán xét nói con với thầy cô kia giữa các lớp và các cấp )
=> Lợi ích khi giáo viên được nội tâm hóa
Đối với thầy cô: Bớt căng thẳng, giữ được năng lượng tích cực, cảm thấy nghề dạy không phải gánh nặng mà là hành trình ý nghĩa từ đó luôn mong muốn cải thiện kỹ năng khả năng để gần gũi hơn với các con học sinh.
Đối với học sinh: Cảm thấy được tôn trọng, dễ hợp tác, học cách xử lý cảm xúc và mâu thuẫn qua gương thầy cô.
Đối với giáo dục: Lớp học trở thành môi trường an toàn, không chỉ truyền tri thức mà còn nuôi dưỡng tâm hồn.
=> Rèn luyện 5 bước cụ thể để giáo viên thực hành mỗi ngày
B1. Tự tĩnh tâm 3 phút trước khi vào lớp.
B2. Quan sát ánh mắt, ngôn ngữ cơ thể của học sinh thay vì chỉ chú ý đến điểm số.
B3. Gọi tên và thừa nhận cảm xúc của học trò (Thầy thấy em đang buồn, có muốn chia sẻ không?)
B4. Giữ sự bình tĩnh trước hành vi sai và xử lý bằng nguyên tắc bình tĩnh đi từng bước, không bộc phát.
B5. Kết thúc mỗi ngày dạy bằng 1 ghi chú hôm nay mình đã gieo hạt gì cho học sinh của mình.
=> Có thể hình dung rằng giáo viên nội tâm hóa là người giữ ngọn đèn sáng trong lớp học, vừa soi đường kiến thức, vừa giữ ấm lòng học sinh.
Giáo viên giữ được nội tâm bình an trước áp lực. Quan hệ thầy trò bớt căng thẳng, nhiều sự tôn trọng và tin tưởng. Học sinh được gieo hạt biết yêu thương và chúng biết nội tâm hóa bản thân thông qua tấm gương thầy cô.
4. Muốn làm được điều này mỗi giáo viên phải biết nội tâm hóa văn hóa sống chuẩn mực của cá nhân mình.
Là biến những chuẩn mực, giá trị, đạo đức nghề nghiệp không chỉ là quy định hay nguyên tắc bên ngoài, mà trở thành niềm tin -> thói quen -> phản xạ sống bên trong của mỗi giáo viên
Là quá trình rèn luyện của sự tiếp nhận, chiêm nghiệm và biến chuẩn mực bên ngoài thành giá trị bên trong, từ đó hình thành suy nghĩ, thái độ và hành vi tự nhiên, không bị ép buộc.
Là chuẩn mực sống không phải làm vì sợ kiểm tra, đánh giá, mà làm vì coi đó là phần tất yếu của con người mình.
=> Những trụ cột văn hóa sống chuẩn mực giáo viên cần nội tâm hóa:
Trách nhiệm nghề nghiệp: Phải coi dạy học là sứ mệnh, không phải chỉ là công việc.
Tôn trọng học sinh: Phải nhìn học sinh như một con người đang lớn, không hạ thấp, không so sánh, không áp đặt.
Công bằng và chính trực: Phải có nguyên tắc không thiên vị, không lợi dụng vị trí để vụ lợi.
Học hỏi tích cực: Luôn tự rèn luyện để không bị lạc hậu và không bị chệch hướng
Ứng xử nhân văn: Lời nói, hành động, thái độ đều góp phần nuôi dưỡng nhân cách học sinh.
Giữ hình ảnh chuẩn mực xã hội từ phong thái, cách giao tiếp, lối sống phải làm gương.
=> Các bước nội tâm hóa văn hóa sống chuẩn mực của giáo viên
B1: Nhận thức rõ giá trị cốt lõi của bản thân trong nghề
Xác định nghề dạy học không chỉ truyền đạt kiến thức mà là truyền cảm hứng sống.
Tự trả lời câu hỏi: Tôi muốn học trò nhớ đến mình như một người thế nào?
B2: Tự phản tỉnh và soi chiếu hàng ngày.
Nhìn lại lời nói, hành động mỗi ngày với học sinh, phụ huynh, đồng nghiệp.
Ghi lại những lúc bản thân nóng giận, thiếu công bằng hay lơ là trách nhiệm để suy ngẫm và thay đổi
Soi chiếu vào giá trị nghề nghiệp để nhận ra khoảng cách giữa chuẩn mực lý tưởng và thực tế bản thân.
B3: Chuyển hóa thành thói quen ứng xử
Biến những chuẩn mực thành nguyên tắc hành động nhỏ hằng ngày:
Luôn chào học sinh bằng ánh mắt thân thiện.
Không quát mắng công khai mà chọn cách trao đổi riêng.
Luôn chuẩn bị kỹ bài trước khi lên lớp.
Khi thực hành liên tục, chúng trở thành thói quen tự nhiên.
B4: Tự đồng nhất bản thân với chuẩn mực
Thay vì nghĩ mình đang gồng để giữ hình ảnh hãy nghĩ đây là con người thật của tôi, một giáo viên mẫu mực.
Khi đó, mọi hành vi đúng mực xuất phát từ chính mình, không còn cảm giác bị ràng buộc.
B5: Lan tỏa và củng cố văn hóa giáo viên chung
Tạo ảnh hưởng tích cực cho học sinh và đồng nghiệp bằng hành vi chuẩn mực.
Khi thấy người khác noi theo, bản thân càng củng cố niềm tin rằng chuẩn mực ấy là giá trị sống.
=> Dấu hiệu nhận biết đã nội tâm hóa thành công
Không cần ai nhắc nhở vẫn hành xử đúng mực.
Cảm thấy hạnh phúc, bình an khi sống đúng với chuẩn mực nghề nghiệp.
Học sinh và phụ huynh tin tưởng, tôn trọng mình.
Không còn khoảng cách giữa bên ngoài và bên trong, mà lời nói và hành động thống nhất với niềm tin.
Nội tâm hóa văn hóa sống chuẩn mực của giáo viên là hành trình biến những quy định nghề nghiệp thành niềm tin sống, để mỗi hành vi đều tự nhiên phản chiếu phẩm chất thầy cô không vì sợ, không vì bắt buộc, mà vì coi đó là chính mình.
