1. Vì quản lý con người phải dựa vào thực tế năng lực, không thể dựa vào kỳ vọng đẹp
Ở tầm quản lý nhà nước, điều nguy hiểm nhất là xây chính sách dựa vào điều ta muốn thay vì điều họ có thể.
Cần hiểu thực tế hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ không học kế toán, không biết hạch toán, không có hệ thống lưu trữ, thu nhập thất thường
Nếu ép họ kê khai chứng từ, hóa đơn như doanh nghiệp, thì đó không phải cải tiến, đó là ép người không có năng lực vào cuộc chơi vượt sức.
Không phải cứ muốn minh bạch là sẽ có minh bạch. Minh bạch phải đi kèm năng lực thực hiện.
Thuế khoán chính là sự trung thực với năng lực thực tế của hàng triệu hộ nhỏ.
2. Vì thuế khoán giúp Nhà nước nắm chắc được điều quan trọng nhất là DÒNG TIỀN THỰC
Nhà nước thu thuế không phải để đi tìm từng hóa đơn, mà để nắm dòng tiền, hạn chế thất thoát, giữ ổn định thu ngân sách
Hộ kinh doanh nhỏ lẻ có quá nhiều giao dịch nhỏ, không thể kiểm soát từng cái.
Nếu bắt tất cả ra hóa đơn điện tử thì cơ quan thuế không đủ lực để kiểm soát. Hộ kinh doanh không đủ lực để làm theo. Gian lận không giảm, mà chuyển từ lén lút sang tinh vi
Thuế khoán là bắt đúng điểm không ôm việc dư thừa.
3. Vì công bằng thuế không phải là ai cũng giống ai mà là ai ở mức nào thì áp chính sách mức đó
Sự thật rõ ràng: Doanh nghiệp có hệ thống thì kê khai được Hộ nhỏ không có nên khoán là phù hợp
Nếu ai cũng phải kê khai, thì Hộ nhỏ bị đè. Hộ lớn lại hưởng lợi (vì họ đủ khả năng tối ưu thuế).
Công bằng là đặt đúng người vào đúng cơ chế, không phải dùng cùng một cơ chế cho mọi người.
4. Vì thuế khoán đang là phao an sinh vô hình cho nhóm yếu
Nhiều hộ chỉ sống nhờ quán trà đá, sạp chợ, xe bánh mì, tiệm gội đầu, cửa hàng tạp hoá nhỏ. Đây là nhóm thu nhập bấp bênh, phụ thuộc vào lao động gia đình.. dễ tổn thương khi gặp biến cố
Nếu thuế quá phức tạp họ bỏ nghề không tạo được thu nhập thì áp lực xã hội tăng.
Thuế khoán chính là sự nhân văn trong quản trị để giữ họ đứng vững, không bị đào thải bởi thủ tục.
5. Vì thuế khoán tiết kiệm nguồn lực quản lý và giảm cơ hội nhũng nhiễu
Sự thật nói thẳng bộ máy không thể đi kiểm tra từng hộ nhỏ. Kiểm tra nhiều lại sinh chuyện xin và cho. Hộ nhỏ càng yếu thế thì càng dễ bị gây khó
Thuế khoán với một khảo sát, một mức và một chu kỳ ổn định. Ít tiếp xúc nên ít nhũng nhiễu. Nhà nước quản lý được mà không hao sức
Quản trị tốt không phải là thêm luật. Mà là giảm thủ tục để giảm cửa quyền.
6. Vì thuế khoán phù hợp với văn hóa kinh tế Việt Nam, nơi hộ cá thể là móng nền của thị trường
Kinh tế Việt Nam có tới hàng vài triệu hộ kinh doanh cá nhân gắn với chợ, phố, vỉa hè và lối sống gia đình. Tính tự phát cao, năng lực quản lý thấp
Nếu dập khuôn chính sách như các nước phát triển sẽ không phù hợp bối cảnh văn hóa và xã hội. Gây xáo trộn lớn hệ thống bán lẻ. Đẩy một phần kinh tế vào bán chui và lách luật.
Thuế khoán là mô hình tối ưu cho đặc điểm Việt Nam hiện tại.
7. Vì thuế khoán tạo sự ổn định, điều mà nền kinh tế nhỏ lẻ rất cần
Hộ kinh doanh sợ nhất thay đổi liên tục, quy định phức tạp, kiểm tra bất ngờ
Thuế khoán với mức thu ổn định. Không thủ tục rườm rà. Họ dễ dự trù dòng tiền.Giảm áp lực tâm lý Ổn định giúp họ mạnh dạn để bền nghề, mở rộng nhỏ, và đóng góp bền cho xã hội
Đừng đòi hỏi người đi bộ phải chạy Marathon.Đừng đẩy người bán hàng nhỏ vào cuộc chơi kế toán chuyên nghiệp.Và đừng biến một chính sách đúng thành gánh nặng vì ta muốn đẹp lòng tư duy lý thuyết hơn thực tế đời sống.”
Thuế khoán không phải lạc hậu. Thuế khoán là chọn đúng công cụ cho đúng con người Việt mà không phải là bất kỳ nước nào.
CẦN HIỂU NỖI KHỔ CỦA NGƯỜI KINH DOANH NHỎ.
NHẶT BẠC LẺ NHƯNG PHẢI GÁNH CƠ CHẾ ĐẠI HÌNH.
1. Vì hộ kinh doanh nhặt nhạnh từng đồng bạc lẻ không thể gánh nổi cơ chế kê khai như doanh nghiệp
Thực tế đời sống không bao giờ nói dối. Một ngày bán hàng lãi vài trăm nghìn. Mỗi món lời 1 – vài chục nghìn. Nhiều khi ngồi từ sáng đến tối chỉ đủ tiền chợ. Họ sống bằng bạc lẻ, không phải bằng dòng tiền lớn để có thể vận hành chế độ kế toán.
Nếu buộc họ lập hóa đơn từng món vài ngàn, vài chục. Lưu trữ, nhập liệu, xuất báo cáo. Hạch toán đầy đủ thì họ sẽ mất thời gian bán hàng, tập trung khách, thu nhập vốn đã ít lại càng ít. Và cuối cùng họ bỏ nghề, hoặc chuyển sang kinh doanh ngầm để trốn áp lực thủ tục
Vì người kinh doanh nhỏ phải thuê người kê khai nên tiền lãi chưa chắc đủ trả tiền dịch vụ.
Bản chất của hộ nhỏ không biết công nghệ, không rành biểu mẫu, không hiểu văn bản pháp luật, không có thời gian tự học
Nếu phải kê khai họ bắt buộc phải thuê dịch vụ kế toán. Chi phí 300 – 500 nghìn/tháng đối với họ là cả vấn đề. Nếu Mlmột tháng lãi được 4 – 6 triệu thì mất 10% chỉ để được tuân thủ đúng luật. Điều này vô lý với người làm nhỏ lẻ.
Nhưng thuế khoán giúp họ không phải thuê ai, hông phải chạy theo biểu mẫu, không tốn tiền để không bị sai.
2. Vì họ sống trong nỗi lo thường trực lỡ kê khai sai là bị phạt
Đây là điều mà nhiều người không làm nghề sẽ không hiểu.
Hộ nhỏ rất sợ giấy tờ. Rất sợ nhỡ tay bấm sai. Rất sợ khai nhầm. Rất sợ bị gọi lên làm việc. Họ không có đủ kiến thức để tự tin kê khai.
Áp lực tâm lý đó khiến nhiều người không dám mở rộng cửa hàng, không dám đăng ký kinh doanh, không dám hoạt động minh bạch
Thuế khoán chính là giảm bớt nỗi sợ để họ dám tồn tại.
3. Vì thuế khoán giúp người kinh doanh được tập trung vào làm ăn thay vì bị phân tâm bởi sợ hãi thủ tục
Người kinh doanh nhỏ cần lòng tin, sự ổn định, thời gian làm thật, không bị rối ren vì thủ tục
Còn nếu ngày nào họ cũng phải nghĩ hôm nay kê khai đúng chưa?, Hóa đơn có trùng hay thiếu?.Có sót món nào không?. Có bị phạt không?.., thì họ không còn tinh thần làm ăn, dẫn đến nghỉ nghề, bán cầm chừng, kinh tế tiểu thương suy yếu. Thuế khoán giải phóng họ khỏi nỗi lo này.
Cần hiểu đúng Đời là Người kinh doanh nhỏ nhặt từng đồng bạc lẻ để sống. Đừng bắt họ phải sống với nỗi lo kê khai sai hay bị phạt như doanh nghiệp triệu đô.
Chính sách muốn hiệu quả thì phải đứng đúng vào đôi dép của đối tượng chịu tác động.
Thuế khoán không chỉ là cơ chế thu.Thuế khoán là cách để người yếu thế không bị hệ thống ép nghẹt.
GIẢI PHÁP CƠ CHẾ THUẾ KHOÁN
1. Quản lý tài khoản ngân hàng dành cho hoạt động kinh doanh riêng: Như Dn có tài khoản Dn để kiểm soát thu chi ( Không thu chi khác ngoài kinh doanh trong tài khoản này)
2. Cần một cơ chế Thuế Khoán phù hợp với đời sống cá nhân nhất.
Vấn đề cốt lõi là văn hóa kinh doanh cá thể của người Việt không phải làm để giàu, mà phần lớn là để đủ sống, để nuôi con, để cầm cự trong khó khăn, để không thất
Chính sách thuế phải đi theo thực tế đời sống, không đi theo lý thuyết quản trị doanh nghiệp
Thay vì áp dụng một mô hình thuế cho tất cả, cơ chế thuế khoán 3 nhóm phù hợp hơn với cấu trúc kinh tế Việt Nam.
a/NHÓM 1: Hộ Kinh Doanh Siêu Nhỏ (Kinh Doanh để Sống)
Đối tượng: Hàng nước, quán cóc, xe bánh mì, mẹt rau, bán thịt, cá nhỏ lẻ. Người bán online tự phát, doanh thu thấp, không thuê nhân công.bNgười làm dịch vụ nhỏ tại nhà như sửa khóa, cắt tóc gội đầu, bơm vá…
Đặc điểm: Thu nhập ròng rất thấp (100k đến 500k/ngày). Ít hiểu biết về thuế. Không có khả năng thuê kế toán, không thể kê khai phức tạp.
Đề xuất chính sách: Doanh thu được miễn thuế hoàn toàn từ 30 đến 50 triệu/tháng. (Bởi lợi nhuận thực thường chỉ 5 đến 40% và họ phải nuôi bản thân và chí ít có 1 đến 2 người phụ thuộc, vốn sơ bộ).
Nếu vượt quá sẽ áp dụng thuế khoán giản đơn theo mức cố định của loại hình kinh doanh hàng hóa thương mại hay dịch vụ hay xây dựng.
Hoặc có thể áp dụng thuế suất mỗi loại hình kinh doanh kèm theo các mức doanh thu tăng dần khác nhau thì thuế suất khác nhau.
Đương nhiên để xây chính sách nếu có bộ phận phân tích thực tế sẽ tính toán ước lượng được tỉ lệ lãi dự kiến của từng loại hình từ đó đưa ra mức áp doanh thu được trừ, tỷ lệ lãi có thể để có chính sách cụ thể có tính toán chứ không phải chỉ là đưa một con số vô tri như hiện nay.
Không yêu cầu kê khai theo tháng chỉ cần xác nhận mức khoán. Dựa trên khảo sát thực tế cơ quan thuế và địa phương.
Mục tiêu để nhóm này không bị chết vì chính sách thuế, và Nhà nước vẫn thu được khoản phù hợp.
b/NHÓM 2: Hộ Kinh Doanh Cấp Trung ( Có Cửa Hàng)
Đối tượng: Tiệm tạp hóa, quán ăn gia đình, cửa hàng quần áo, salon, spa nhỏ, dịch vụ sửa chữa…Có mặt bằng ổn định, có thể có 1 đến 3 lao động.
Đặc điểm: Có chi phí lớn mặt bằng, nhân công, điện nước. Doanh thu cao nhưng lợi nhuận không cao.
Đề xuất chính sách:
– Trừ doanh thu cố định: Phí thuê nhà ( Nộp hợp đồng thuê nhà trên hệ thống thuế, lương nhân sự đóng bảo hiểm ( xây cơ chế đóng bảo hiểm như chính sách Dn hoặc theo chính sách tự nguyện)
– Miễn thuế cho mức doanh thu 30 đến 50tr doanh thu đầu tiên/tháng. (giảm trừ nuôi bản thân, giảm trừ gia cảnh, vốn sơ bộ)
– Áp dụng thuế suất tịnh tiến theo bậc sau khi trừ mức áp, chi phí nhà và nhân công đã đăng ký.
– Cho phép đăng ký mức khoán ổn định 12 tháng, giúp người kinh doanh dự trù được chi phí.
c/NHÓM 3: Hộ Kinh Doanh Online ( Bán qua Sàn, Mạng Xã Hội)
Đối tượng: Cá nhân bán hàng livestream, bán qua TikTok Shop, Shopee, Lazada, Facebook.
Đặc điểm: Doanh thu ảo dễ gây hiểu lầm. Chi phí nền tảng cực lớn. Lợi nhuận thực thấp, cạnh tranh khốc liệt.
Đề xuất cơ chế riêng thuế khoán sau khi trừ chi phí mặc định:
– Trừ tự động phí sàn thương mại 30 – 50% doanh thu làm chi phí (lấy theo dữ liệu xác thực từ các sàn/Hộ cá thể nộp hợp đồng với sàn khi cần kiểm tra định kỳ hoặc yêu cầu sàn cung cấp )
– Mức doanh thu được miễn thuế theo mức tối thiểu từ 30 đến 50tr/tháng ( Tương đương giảm trừ bản thân, gia cảnh, vốn sơ bộ..)
– Thuế suất tịnh tiến theo lợi nhuận ước tính sau khi trừ chi phí sàn, doanh thu được trừ, nhân công ( nếu có)
Tự động nộp qua nền tảng không cần thuê người kê khai. Giảm áp lực cho cá nhân.
3. Kiểm tra và khảo sát thực tế kinh doanh, quản lý kinh doanh định kỳ tại từng địa phương để đảm bảo minh bạch, trung thực.
Lợi ích của Cơ chế Thuế Khoán 3 Tầng là đánh Đúng, trúng và công bằng.
Nhóm yếu thế được bảo vệ. Nhóm có năng lực nộp thuế đóng góp tương xứng.Không đánh đồng người bán nước với shop online.
Nhà nước dễ quản lý và thu ổn định. Bởi khoán theo nhóm giúp giảm chi phí quản lý. Hạn chế gian lận thuế. Dễ dự báo nguồn thu ngân sách. Quyết toán hàng năm để xác thực và ra kế hoạch năm sau.
Giảm gánh nặng tâm lý cho hàng triệu hộ kinh doanh khi họ Không còn nơm nớp lo kê khai. Không còn sợ sai, sợ bị phạt. Không cần bỏ tiền thuê dịch vụ kê khai.
Khuyến khích kinh doanh hợp pháp để người dân sẽ sẵn sàng đăng ký kinh doanh khi gánh nặng thuế được tối giản.
Cần phân định Thuế khoán không phải lùi lại hay lỏng lẻo mà là tiến lên theo thực tế Việt Nam.
Nó là bước đi thực tế, dựa trên đặc thù kinh tế hộ gia đình, văn hóa kinh doanh nhỏ lẻ, sự đa dạng mô hình, áp lực sinh tồn của người dân, và khả năng thực thi thực tế của cơ quan thuế.
Một chính sách thuế tốt không làm người dân kiệt quệ, mà làm họ yên tâm đóng góp.
Và khi hàng triệu người kinh doanh nhỏ cảm thấy tôn trọng, công bằng, minh bạch thì nguồn thu Nhà nước sẽ ổn định hơn, xã hội lành mạnh hơn và thị trường phát triển bền vững hơn.
